{"id":36145,"date":"2026-09-28T04:23:00","date_gmt":"2026-09-28T04:23:00","guid":{"rendered":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/?p=36145"},"modified":"2026-09-28T08:24:53","modified_gmt":"2026-09-28T08:24:53","slug":"doc-dr-ozdikicierler-mutfaginizda-ilk-giren-ilk-cikar-kuralini-uygulayarak-israfin-onune-gecebilirsiniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/2026\/09\/28\/doc-dr-ozdikicierler-mutfaginizda-ilk-giren-ilk-cikar-kuralini-uygulayarak-israfin-onune-gecebilirsiniz\/","title":{"rendered":"Do\u00e7. Dr. \u00d6zdikicierler, \u201cMutfa\u011f\u0131n\u0131zda ‘ilk giren ilk \u00e7\u0131kar’ kural\u0131n\u0131 uygulayarak israf\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilirsiniz\u201d"},"content":{"rendered":"

Uluslararas\u0131 G\u0131da Kayb\u0131 ve \u0130sraf\u0131 Fark\u0131ndal\u0131k G\u00fcn\u00fc<\/strong><\/b><\/p>\n

Ege \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi G\u0131da M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Onur \u00d6zdikicierler, Birle\u015fmi\u015f Milletler Uluslararas\u0131 G\u0131da Kayb\u0131 ve \u0130sraf\u0131 Fark\u0131ndal\u0131k G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, T\u00fcrkiye\u2019nin y\u0131ll\u0131k g\u0131da israf\u0131 karnesini ortaya koyarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir t\u00fcketim i\u00e7in hayati \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sundu.<\/p>\n

\u0130ZM\u0130R (Ege Ajans)-<\/b> Ege \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi G\u0131da M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Onur \u00d6zdikicierler, Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) taraf\u0131ndan ilan edilen \u201cUluslararas\u0131 G\u0131da Kayb\u0131 ve \u0130sraf\u0131 Fark\u0131ndal\u0131k G\u00fcn\u00fc\u201d kapsam\u0131nda g\u0131da israf\u0131n\u0131n k\u00fcresel ve yerel boyutlar\u0131na ili\u015fkin \u00e7arp\u0131c\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulundu. G\u0131da israf\u0131n\u0131n sadece bir at\u0131k sorunu de\u011fil, ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck bir kaynak ve emek kayb\u0131 oldu\u011funu vurgulayan Do\u00e7. Dr. \u00d6zdikicierler, t\u00fcketicileri daha bilin\u00e7li olmaya davet etti.<\/p>\n

G\u0131da israf\u0131n\u0131n arka plan\u0131ndaki \u00a0maliyetlere dikkat \u00e7eken Do\u00e7. Dr. Onur \u00d6zdikicierler, \u201cBir g\u0131day\u0131 \u00e7\u00f6pe att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bunu sadece bir at\u0131k olarak g\u00f6rmemek gerekir. \u0130sraf, asl\u0131nda \u00e7ok boyutlu bir meseledir. \u00c7\u00f6pe giden her g\u0131dan\u0131n arkas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir emek, enerji, i\u015f g\u00fcc\u00fc ve kaynak kullan\u0131m\u0131 vard\u0131r. Su ve toprak gibi hayati kaynaklar, g\u0131da at\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde asl\u0131nda israf edilmi\u015f olur. Bu nedenle konuya bu geni\u015f perspektiften bakmak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019deki israf\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 Birle\u015fmi\u015f Milletler ve Avrupa Birli\u011fi raporlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendiren Do\u00e7. Dr. \u00d6zdikicierler, \u201cBirle\u015fmi\u015f Milletler raporlar\u0131 da g\u0131da israf\u0131n\u0131 belirli bir \u00e7er\u00e7evede ele alarak bu miktarlar\u0131 belirlemeye y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmektedir. Elbette \u00fclke veya b\u00f6lge baz\u0131nda g\u0131da israf\u0131n\u0131 tespit etmek kolay bir i\u015f de\u011fildir; bu s\u00fcre\u00e7te kapsaml\u0131 istatistiksel de\u011ferlendirmeler yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Hane baz\u0131nda yap\u0131lan incelemeler do\u011frultusunda haz\u0131rlanan raporlara g\u00f6re, T\u00fcrkiye’de y\u0131ll\u0131k yakla\u015f\u0131k 8,7 milyon ton g\u0131dan\u0131n israf edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu hesaplamaya g\u0131da \u00fcreten firmalar ve evlerdeki t\u00fcketim de d\u00e2hildir. Sonu\u00e7 olarak, mutfaklar\u0131m\u0131zda ve evlerimizde g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek d\u00fczeyde bir g\u0131da israf\u0131 s\u00f6z konusudur\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Buzdolab\u0131ndaki gizli tehlike: biyolojik s\u00fcre\u00e7ler<\/b><\/p>\n

G\u0131dalar\u0131n saklama ko\u015fullar\u0131 ve bozulma s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin teknik detaylar payla\u015fan Do\u00e7. Dr. \u00d6zdikicierler, \u201cG\u0131da israf\u0131n\u0131 do\u011fru de\u011ferlendirmek gerekir. Buzdolab\u0131na konulan bir g\u0131da, asl\u0131nda ya\u015fayan bir organizma gibi biyolojik reaksiyonlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam eder. Mikrobiyolojik, enzimatik ve kimyasal bozulma s\u00fcre\u00e7leri durmaks\u0131z\u0131n ilerler. Solunum ve mikroorganizma faaliyetleri nedeniyle g\u0131dalarda bozulma s\u00fcre\u00e7leri devam eder. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda en \u00e7ok israf edilen \u00fcr\u00fcnlerin ba\u015f\u0131nda sebze ve meyveler gelmektedir; onlar\u0131 ekmek, s\u00fct ve di\u011fer protein i\u00e7erikli g\u0131dalar izlemektedir. \u00d6zellikle protein de\u011feri y\u00fcksek g\u0131dalar\u0131n israf edilmesi, telafisi g\u00fc\u00e7 bir kay\u0131p niteli\u011findedir\u201d dedi.<\/p>\n

T\u00fcketilebilecek miktarda g\u0131da sat\u0131n almak \u00f6nemli<\/b><\/p>\n

Bireysel d\u00fczeyde al\u0131nabilecek \u00f6nlemlerin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Do\u00e7. Dr. \u00d6zdikicierler, stok y\u00f6netiminin \u00f6nemine de\u011finerek, \u201cBu israf\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in uygulanabilecek en temel y\u00f6ntem, basit bir stok kontrol\u00fc kural\u0131 olan ‘ilk giren ilk \u00e7\u0131kar’ prensibidir. Buzdolab\u0131ndaki \u00fcr\u00fcnlere bu yakla\u015f\u0131mla yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, israf\u0131n ciddi oranda azald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknolojinin geli\u015fmesi ve ya\u015fam temposunun h\u0131zlanmas\u0131, al\u0131\u015fveri\u015f yapmay\u0131 ve stok kontrol\u00fcn\u00fc zorla\u015ft\u0131rabilmektedir. Ancak bu zorluklara ra\u011fmen, sadece t\u00fcketilebilecek miktarda g\u0131da sat\u0131n almak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Haftal\u0131k planlardaki de\u011fi\u015fiklikler nedeniyle bazen al\u0131nan g\u0131dalar zaman\u0131nda t\u00fcketilemeyebilir; bu durum israf\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinden birini olu\u015fturur\u201d diye konu\u015ftu<\/p>\n

STT ve TETT fark\u0131na dikkat<\/b><\/p>\n

T\u00fcketicilerin s\u0131kl\u0131kla kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tarih etiketleri konusuna da a\u00e7\u0131kl\u0131k getiren Do\u00e7. Dr. \u00d6zdikicierler, \u201cSon T\u00fcketim Tarihi (STT) ile Tavsiye Edilen T\u00fcketim Tarihi (TETT) aras\u0131ndaki fark\u0131 do\u011fru okumak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Tavsiye edilen t\u00fcketim tarihi, bir g\u0131dan\u0131n kalite \u00f6zelliklerinin hedeflenen seviyenin alt\u0131na d\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tarih s\u0131n\u0131r\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir. Yani bir g\u0131dan\u0131n TETT’si ge\u00e7ti diye hemen \u00e7\u00f6pe at\u0131lmas\u0131 gerekmez. Do\u011fru ko\u015fullarda saklanan g\u0131dalar bu tarihten sonra da t\u00fcketilebilir; sadece ba\u015flang\u0131\u00e7taki kalite \u00f6zelliklerinden bir miktar \u00f6d\u00fcn verilmi\u015f olur. Buna kar\u015f\u0131n, son kullan\u0131m veya son t\u00fcketim tarihi olarak belirtilen tarih, g\u0131dan\u0131n o noktadan itibaren g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan t\u00fcketilmemesi gerekti\u011fini ifade eder\u201d dedi.<\/p>\n

S\u00f6zlerini toplumsal sorumluluk vurgusuyla tamamlayan Do\u00e7. Dr. \u00d6zdikicierler, \u201cG\u0131da israf\u0131; hem ciddi bir milli de\u011fer kayb\u0131na hem de \u00f6nemli bir biyolojik materyal kayb\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu nedenle, hanelerden ba\u015flayarak g\u0131da i\u015fletmelerine ve fabrikalara kadar her a\u015famada bu konuya hassasiyetle yakla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uluslararas\u0131 G\u0131da Kayb\u0131 ve \u0130sraf\u0131 Fark\u0131ndal\u0131k G\u00fcn\u00fc Ege \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi G\u0131da M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Onur \u00d6zdikicierler, Birle\u015fmi\u015f Milletler Uluslararas\u0131 G\u0131da Kayb\u0131 ve \u0130sraf\u0131 Fark\u0131ndal\u0131k G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":36148,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[69,1,70],"tags":[],"class_list":["post-36145","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim","category-gncl","category-kampus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36145","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36145"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36145\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36147,"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36145\/revisions\/36147"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/egeajans.ege.edu.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}