Yerli ve milli hayvan aşısı ticarileşme yolunda…

Ege Üniversitesinin yerli hayvan aşısı projesine TEKNOFEST’ten çifte ödül

CRISPR/Cas9 teknolojisi kullanılarak koyunlardaki ekonomik kayıpları önlemek amacıyla geliştirilen yerli aşı projesi, TEKNOFEST’ten hem ikincilik hem de “Ticarileşme Potansiyeli” ödülüyle döndü.

Ege Üniversitesi, bilim ve teknoloji dünyasının en büyük organizasyonlarından biri olan TEKNOFEST’te önemli bir başarıya daha imza attı. EÜ Aşı Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde görev yapan Dr. Özlem Günay Eşiyok’un danışmanlığını yürüttüğü, Takım Kaptanı Gizem Mutlu ve Takım Üyesi Ayşe Çarşanlı’nın yer aldığı “ProVax-T” ekibi, hayvancılık sektöründe ciddi ekonomik zararlara yol açan “Toxoplasma gondii” parazitine karşı yenilikçi bir aşı projesi geliştirdi.

Genetik mühendisliği yöntemlerinin en güncel teknikleriyle hazırlanan projeyle yarışmaya katılan ekip; 2026 Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması Proje Kategorisi Üniversite ve Üzeri Seviyesi Final Yarışmasında Diyarbakır’da geleceğe dönük etkisiyle “Ticarileştirme Potansiyeli Ödülü” alırken, Şanlıurfa’da ise yarıştıkları kategoride “Türkiye İkinciliğine” layık görülerek iki büyük ödül kazandı.

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, Dr. Özlem Günay Eşiyok’u ve ekibini tebrik ederek çalışmalarında başarılar diledi.

Projenin detayları hakkında bilgi veren Dr. Özlem Günay Eşiyok, Türkiye’de hayvancılık sektörünün en büyük problemlerinden biri olan toksoplazmozis hastalığına odaklandıklarını belirtti. Dr. Günay Eşiyok, “TEKNOFEST’ten iki çok değerli ödülle ayrılmanın gururunu yaşıyoruz. Temel amacımız, ülkemizde hâlâ ciddi ekonomik kayıplara ve hayvan ölümlerine yol açan ‘Toxoplasma gondii’ parazitine karşı koyunlarda virulansı zayıflatılmış canlı bir aşı geliştirmekti. Türkiye’de bu hastalığa karşı ticarileşmiş bir aşı bulunmadığı için bu alana yöneldik. Genetik mühendisliği yöntemlerini ve CRISPR/Cas9 teknolojisini kullanarak, parazitin hastalık yapma yeteneğinden (virülansından) sorumlu bir geni genomdan tamamen çıkardık ve hücre kültürü çalışmalarımızda konak hücreyi enfekte etme özelliğinin önemli ölçüde azaldığını gözlemledik” dedi.

Yüzde 100 koruma sağlıyor

Projelerinin ticarileşme vizyonundan bahseden Dr. Eşiyok, “Geliştirdiğimiz aşıyı fare modeli üzerinde test ettiğimizde, bağışıklık yanıtını çok güçlü bir şekilde uyardığını tespit ettik. Aşılanmış denekleri gerçek parazitlerle karşılaştırdığımızda ise yüzde 100 oranında bir koruma sağladığımızı gördük. Bu başarılı sonuçlar sayesinde projemiz hem ikincilik ödülüne layık görüldü hem de ‘ticarileşme potansiyeli olan proje’ seçilerek ikinci bir ödül daha kazandı. Rektörümüz Prof. Dr. Musa Alcı ve üniversite yönetimimizin destekleriyle projemizi ticarileşmiş bir biyoteknolojik ürüne dönüştürme yolunda kararlılıkla ilerlemeye devam edeceğiz” diye konuştu.